Een cafébaas wil liever niets aan Sabam betalen en draait alleen rechtenvrije muziek in zijn zaak. Toch krijgt hij een rekening van een ander beheervennootschap voor producentenrechten. Hoe is het mogelijk dat hij geld moet betalen voor rechtenvrije muziek?


Het probleem werd vorige week aangekaart door volksvertegenwoordiger Peter Dedecker (NVA). Hij stelt dat SIMIM onwettig 'billijke vergoedingen' zou innen. Waar Sabam de auteurs vertegewoordigt, treedt Simim op in naam van de de producenten van muziek, de platenfirma’s en opnamestudio’s.

Op zich is daar niets mis mee, maar SIMIM int ook gelden voor producenten die niet bij hen zijn aangesloten. Ook verzilveren ze zogenaamde 'rechtenvrije' muziek. En hoe contradictorisch het ook lijkt, die werkwijze blijkt volledig legaal te zijn. Sterker nog: muziek vrij van rechten bestaat zelfs helemaal niet.
 

Muzikaal juridisch triumviraat
Copyrightwetgeving is sinds de Basta-uitzending van 7 februari 2011 een heikel onderwerp. Nog heikeler is de positie van de beheermaatschappijen. Dat ze een notoire inpopulariteit genieten is dan ook een understatement van formaat. Door een nuchtere, onbevooroordeelde bril blijkt het verhaal echter wat genuanceerder.

Auteursrechten omvatten feitelijk drie luiken: het auteursrecht, de uitvoeringsrechten en producentenrechten. De twee laatstgenoemden bundelt men vaak in de term 'naburige rechten'. In se zijn er dus drie spelers die bijdragen aan een muziekstuk voor het bij de consument/luisteraar terecht komt.

De componist heeft het auteursrecht, de muzikanten genieten de uitvoerende rechten en de firma/persoon die de cd's laat persen of de mp3's verdeelt  heeft producentenrechten. Iemand kan ook meerdere van die rollen belichamen. Een muzikale duizendpoot kan bijvoorbeeld een stuk muziek schrijven, het inspelen, in zijn eigen studio opnemen en vanuit zijn garage verdelen. In zulke gevallen valt zowel het auteursrecht als de naburige rechten in één iemand z'n schoot.

Fictieve case: er komt een cd uit: 'Ultimate Elevator Music'. Die is gecomponeerd door Jean Croissant, ingespeeld door Fred Kwik en uitgebracht op Brainwash Recordings.

Jean schrijft een nummer, hij zet melodie, akkoorden en percussie op papier. Hij is de auteur van de tracks en heeft bijgevolg het auteursrecht. Maar Jean Croissant kan geen instrumenten bespelen, dus vraagt hij aan Fred Kwik om de noten in te spelen. Fred is de uitvoerende kunstenaar en bezit dus de uitvoerende rechten, een onderdeel van de naburige rechten. In de studio’s van Brainwash Recordings nemen ze alles op en persen ze het resultaat op cd’s. Die platenfirma verdeelt die cd’s dan naar de retailsector. Daar staan u en ik ongeduldig aan te schuiven om het nieuwe album van Fred Kwik te kopen.